عمل دیسک کمر با لیزر در بوشهر

درمان فتق دیسک کمر که یکی از شایع‌ترین علل کمردردهای مزمن و دردهای سیاتیکی است، طی سال‌های اخیر دست‌خوش تحولات چشم‌گیری شده است. به تصریح دکترتو در حالی که روش‌های سنتی جراحی باز، نیازمند برش‌های وسیع، بیهوشی عمومی و دوران نقاهت طولانی بودند، امروزه تکنیک‌های کم‌تهاجمی نظیر عمل دیسک کمر با لیزر Percutaneous Laser Disc Decompression یا PLDD به عنوان یک کانسپت موازی و پیشرفته مطرح شده‌اند.

این روش درمانی، نه تنها در کلان‌شهرهای ایران، بلکه در مراکز درمانی پیشرفته استان بوشهر نیز جایگاه خود را تثبیت کرده و چشم‌انداز جدیدی را برای بیماران این منطقه ترسیم نموده است.

آغاز جراحی لیزری در کنگان و گناوه

استان بوشهر با در اختیار گرفتن تجهیزات مدرن، مسیر درمان‌های تخصصی ستون فقرات را هموار کرده است. نقطه عطف این تحول، انجام نخستین جراحی لیزری دیسک کمر در این استان بود که در بیمارستان امام خمینی (ره) کنگان به همت متخصصان جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات آن مرکز به انجام رسید.

این اقدام مهم که بر پایه وجود دستگاه‌های تخصصی مانند: «سی‌آرم» (C-arm) و دستگاه لیزر پلاسما میسر شد، نشان‌دهنده استقبال مراکز درمانی منطقه از فناوری‌های روز دنیا است. در همین راستا، بیمارستان امیرالمؤمنین (ع) گناوه نیز به عنوان یکی از پیشگامان، نخستین عمل جراحی دیسک بسته گردنی با لیزر را با تعرفه دولتی و پوشش بیمه‌ای انجام داده است، هر چند که پیش از آن، ۱۵ مورد عمل جراحی لیزری دیسک کمر نیز با موفقیت در این مرکز ثبت شده بود.

دکتر امین راستگو و چهره‌های کلیدی منطقه

در حوزه جراحی‌های کم‌تهاجمی ستون فقرات در استان بوشهر و مناطق هم‌جوار، نام پزشکان متخصصی به چشم می‌خورد که نقش محوری در پیاده‌سازی این روش‌های نوین داشته‌اند. دکتر امین راستگو، متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات، به عنوان جراح مسئول نخستین عمل لیزری دیسک کمر در بیمارستان کنگان شناخته می‌شود.

سوابق ایشان شامل: تحصیل در دانشگاه‌های علوم پزشکی شیراز و اصفهان، عضویت در انجمن جراحان مغز و اعصاب آمریکا و گذراندن دوره پیشرفته جراحی دیسک با لیزر است. در شهرستان گناوه، دکتر محمد محمدپور، جراح مغز و اعصاب، دیسک و ستون فقرات نیز در انجام موفقیت‌آمیز عمل‌های لیزری دیسک کمر و گردن نقش داشته است.

علاوه بر این متخصصان برجسته، در شهر بوشهر نیز متخصصانی هم‌چون: دکتر کریم مرادیان کوخدان، جراح مغز و ستون فقرات و دکتر فهیمه سمیعی، متخصص جراحی مغز و اعصاب، خدمات تخصصی در این حوزه ارائه می‌دهند و این نشان‌دهنده توسعه شبکه درمان ستون فقرات در این استان است.

مزایای برجسته عمل لیزری دیسک

جراحی لیزری دیسک کمر (PLDD) با هدف درمان فتق دیسک‌ها به عنوان یک روش عمل بسته معرفی شده است که با استفاده از گرما، فشار داخلی دیسک را کاهش می‌دهد. در این روش کم‌تهاجمی، پس از بی‌حسی موضعی و بدون نیاز به بیهوشی عمومی، سوزن باریکی با هدایت رادیوگرافی وارد دیسک فتق‌یافته می‌شود.

سپس فیبر نوری حامل اشعه لیزر، بخش کوچکی از هسته ژله‌ای دیسک را تبخیر می‌کند. این تبخیر آب دیسک که می‌تواند حدود ۵۷ درصد از فشار دیسک را کاهش دهد، یک خلأ نسبی ایجاد کرده و باعث می‌شود مواد بیرون‌زده دیسک به سمت داخل کشیده شوند.

نتیجه این کاهش فشار بر ریشه‌های عصبی، تسکین فوری درد سیاتیک است. مزیت‌های کلیدی این تکنیک شامل: ریسک پایین عفونت، کاهش خونریزی و مهم‌تر از همه، دوره نقاهت بسیار کوتاه (معمولاً کمتر از ۶ هفته) در مقایسه با جراحی باز سنتی (۳ تا ۶ ماه) است که امکان بازگشت سریع بیمار به فعالیت‌های روزمره را فراهم می‌سازد.

محدودیت‌های عمل دیسک کمر با لیزر در بوشهر و روش های درمانی موازی

با وجود مزایای فراوان، جراحی لیزری دیسک کمر یک راهکار همه‌جانبه نیست و انتخاب بیمار نقش حیاتی در موفقیت آن دارد. این روش منحصراً برای موارد فتق دیسک محدود و بیرون‌زدگی‌های کوچک مناسب است که به درمان‌های دارویی و فیزیوتراپی پاسخ نداده‌اند.

در مقابل، بیمارانی با فتق دیسک شدید، تنگی کانال نخاعی، جداشدگی دیسک (Sequestration) یا علائم شدید و فلج‌های عصبی کاندیدای مناسبی برای PLDD نیستند و نیازمند جراحی‌های سنتی‌تر یا روش‌های آندوسکوپی پیشرفته‌تر هستند.

در این میان، مفاهیم موازی دیگری نیز در حوزه درمان‌های کم‌تهاجمی ظهور کرده‌اند. جراحی آندوسکوپی دیسک کمر (PELD) به عنوان جدیدترین روش، با استفاده از دوربین و برش‌های زیر ۱ سانتی‌متر، دقت فوق‌العاده بالایی دارد و برای فتق‌های خفیف تا متوسط با نرخ موفقیت ۸۵ تا ۹۰ درصد توصیه می‌شود.

روش دیگر، تزریق دیسکوژل است که یک درمان بسته شیمیایی محسوب می‌شود. در این تکنیک، ماده‌ای بر پایه الکل به فضای دیسک تزریق شده و با تغییر ساختار مولکولی دیسک، فشار داخلی را کاهش می‌دهد و می‌تواند تا دو سوم بیماران کاندید جراحی باز را درمان کند. مقایسه‌های علمی نشان می‌دهند که: اگرچه PLDD و میکرودیسککتومی نتایج بالینی غیرمبهمی در درازمدت دارند اما نرخ عود مجدد دیسک در گروه PLDD می‌تواند بالاتر باشد (در برخی مطالعات تا ۵۲% در مقابل ۲۱% برای میکرودیسککتومی).

با این حال، باید توجه داشت که: PLDD می‌تواند در حدود ۴۸ درصد از بیمارانی که در ابتدا کاندید جراحی باز بوده‌اند، نیاز به عمل جراحی بزرگ‌تر را به طور کلی منتفی سازد. عوامل خطر عود پس از جراحی عبارتند از: سن پایین بیمار و ابتلا به دیابت کنترل نشده.

پوشش بیمه‌ای عمل دیسک کمر با لیزر در بوشهر

ملاحظات مالی یکی از ارکان مهم در انتخاب روش درمانی است. هزینه عمل دیسک کمر با لیزر به طور کلی از جراحی سنتی در بیمارستان دولتی بالاتر است. این هزینه به عوامل متعددی از جمله: نوع بیمارستان (دولتی یا خصوصی)، دستمزد جراح و تجهیزات مورد استفاده بستگی دارد.

در بیمارستان‌های دولتی، تعرفه جراحی‌ها با پوشش بیمه‌های پایه (مانند تأمین اجتماعی) انجام می‌شود که سهم پرداختی بیمار را به حداقل می‌رساند. در مقابل، بیمارستان‌های خصوصی با امکانات رفاهی بیشتر، هزینه‌های بالاتری دریافت می‌کنند، هرچند که بیمه‌های تکمیلی می‌توانند بخش قابل توجهی از این هزینه‌ها را پوشش دهند، به طوری که ممکن است سهم بیمار به حدود ۱۰ میلیون تومان یا کمتر کاهش یابد.

به عنوان مثال: در تهران، محدوده هزینه‌های لیزر دیسک کمر بین ۲۰ تا ۵۰ میلیون تومان گزارش شده که این تفاوت گسترده، اهمیت مشاوره مستقیم با پزشک برای تعیین هزینه دقیق را برجسته می‌سازد.

دوران نقاهت و مراقبت‌های پس از عمل دیسک کمر با لیزر در بوشهر

دوران نقاهت کوتاه پس از PLDD یک مزیت کلیدی است اما موفقیت بلندمدت نیازمند پای‌بندی دقیق به مراقبت‌های پس از عمل است. از آنجایی که این جراحی بدون برش و بخیه انجام می‌شود، محل ورود سوزن معمولاً تنها به یک چسب ساده نیاز دارد که روز بعد برداشته می‌شود.

مهم‌ترین توصیه‌ها شامل: استراحت کافی، شروع تدریجی فعالیت‌های کششی سبک، و پرهیز مطلق از فعالیت‌های شدید، بلند کردن بارهای سنگین (بیش از ۳ کیلوگرم)، و حرکات چرخشی ستون مهره‌ها برای حداقل ۳ تا ۶ ماه است. پیروی از دوره‌های فیزیوتراپی و توان‌بخشی نیز نقشی حیاتی در تسریع روند بهبودی و جلوگیری از عود مجدد علائم دارد.

تصمیم‌گیری برای انجام جراحی لیزری دیسک کمر در استان بوشهر مانند هر جای دیگر، باید پس از تشخیص دقیق و تعیین مناسب بودن وضعیت فتق دیسک صورت گیرد. با وجود تعدد متخصصان و پیشرفت مراکز درمانی در این استان، تاکید بر انتخاب روش درمانی بر اساس شدت آسیب و نظر تخصصی جراح مغز و اعصاب یا ستون فقرات، حیاتی‌ترین گام در مسیر بازگشت به زندگی فعال و بدون درد است.

منبع: مجله ارتوپدی کمردرمان