کورکومین را مصرف کنیم یا نه؟

کورکومین ماده فعال در زردچوبه است، گیاهی چند ساله از خانواده زنجبیل که رنگدانه زرد را به ریشه‌های زردچوبه و زنجبیل می‌دهد. منبع (۱ و ۱۵)

این ماده در طب هند به دلیل توانایی‌اش در درمان تورم سابقه استفاده دارد. با توجه به ماهیت آن به عنوان یک ضد التهاب قوی، این موضوع چندان تعجب‌آور نیست. حتی امروزه، این ماده به طور گسترده در کشورهای شرقی برای کمک به درمان انواع بیماری‌ها از بهبود ضایعات پوستی گرفته تا تسکین بیماری‌های تنفسی استفاده می‌شود. محبوبیت آن در این زمینه حتی باعث شد که شرکت داروسازی جانسون و جانسون، بانداژهای زردچوبه را برای بازار هند تولید کند. منبع (۲)

خلاصه مطلب:

خواص کورکومین

• کاهش التهاب منبع (۳ و ۴)
• در یک مطالعه، کورکومین منجر به کاهش قابل توجهی در علائم التهابی و بهبود حرکت در اطراف مفاصل شد. منبع (۶)
• کاهش آنتی‌اکسیدان‌ها منبع (۵)
• کاهش نشان‌گر درد منبع (۷)
• کاهش اثر استئوآرتریت (آرتروز) منبع (۸)
• افزایش سطح اکسید نیتریک در گردش خون (بهبود جریان خون و عملکرد قلب)
• سرکوب‌کننده بالقوه بیماری‌های خودایمنی مانند دیابت (نوع ۱) و بیماری التهابی روده IBD

تفاوت بین زردچوبه و کورکومین

زردچوبه (Curcuma longa) ادویه‌ای با طعم قوی است که از ریزوم‌ها یا ریشه‌های گیاهی گل‌دار که در هند و مناطق جنوب شرقی آسیا رشد می‌کند به دست می‌آید، این ادویه زرد روشن معمولاً در غذاهای کاری و در آشپزی جنوب شرقی آسیا استفاده می‌شود، طعمی تلخ اما شیرین دارد. (3)

زردچوبه هم‌چنین به دلیل داشتن خواص ضد التهابی و آنتی‌اکسیدانی شناخته شده است و به همین دلیل، به عنوان یک درمان مکمل برای کمک به درمان انواع مشکلات سلامتی، از جمله: آرتریت، مشکلات گوارشی و گاز بیش از حد استفاده می‌شود.

در حالی که زردچوبه حاوی بسیاری از ترکیبات گیاهی است، بخش عمده‌ای از اعتبار فواید سلامتی آن به کورکومین می‌رسد. کورکومین به گروهی از ترکیبات گیاهی معروف به کورکومینوئیدها تعلق دارد و ترکیب فعال اصلی در زردچوبه است.

چه چیزی باعث التهاب می‌شود؟

اکثر ما با درد مفاصل غریبه نیستیم. چه آن درد مبهم در شانه هنگام پرس سینه، چه زانوی دردناک هنگام اسکوات یا لگن دردناک هنگام راه رفتن، در یک مرحله یا دیگری اکثر ما نوعی از درد مفاصل را تجربه خواهیم کرد.

در برخی موارد ممکن است در عرض چند روز برطرف شود، در موارد دیگر ممکن است در صورت عدم درمان برای هفته‌ها، ماه‌ها یا سال‌ها باقی بماند.

تقریباً در همه موارد، درجه‌ای از التهاب در مفصل رخ می‌دهد که بر حرکت ما تأثیر می‌گذارد و باعث درد می‌شود.

بیشتر مشکلات مربوط به مفاصل در دسته مزمن قرار می‌گیرند زیرا دردها به جای ساعت‌ها یا روزها، برای هفته‌ها ادامه می‌یابند و بنابراین تمرکز این مطلب خواهند بود.

کورکومین به تنهایی منجر به کاهش بیشتر علائم التهابی (درد و تورم) نسبت به یک داروی NSAID (داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی) شد. منبع (۹)

هر زمان که چیزی بدن ما را تحریک می‌کند، مانند: استفاده بیش از حد از مفاصل، استرس روزانه و افزایش سن، بدن ما با هدایت گلبول‌های سفید خون در خون غنی از مواد مغذی به سمت ماده خارجی واکنش نشان می‌دهد تا آن را از بین ببرد و از گسترش عفونت جلوگیری کند. این گلبول‌های سفید خون مولکول‌های سیگنال‌دهنده را آزاد می‌کنند که به پاسخ التهابی کمک کرده و در نتیجه فرآیند بهبود را آغاز می‌کنند.

این مولکول‌های سیگنال‌دهنده به عنوان سیتوکین‌ها شناخته می‌شوند و شامل اینترلوکین-۶ پیش‌التهابی، اینترلوکین-۸، پروتئین التهابی مونوسیت-۱، فاکتور نکروز تومور آلفا و بسیاری دیگر هستند.

لازم به ذکر است که التهاب یک فرآیند ضروری برای دفاع از سیستم‌های بدن ما است و اگر تا به حال ورزش کرده‌اید، ممکن است با سفتی که معمولاً همراه با تمرین است و محصول التهاب است آشنا باشید، با این حال در برخی موارد، می‌تواند علیه ما عمل کند. منبع (۱۰، ۱۱ و ۱۲)

بنابراین به طور خلاصه: سیتوکین یک اصطلاح کلی برای پروتئین‌های سیگنال‌دهنده است که بر رفتار سلول دیگری تأثیر می‌گذارند. در زمینه التهاب، این سیتوکین‌ها شامل موارد زیر هستند:

• اینترلوکین‌ها
• فاکتور نکروز تومور آلفا
• پروتئین التهابی مونوسیت-۱

التهاب حاد

التهاب حاد همان‌طور که از نامش پیداست شروع سریعی دارد، معمولاً به سرعت توسط نوتروفیل‌ها و ماکروفاژهای گلبول‌های سفید برطرف می‌شود، عموماً خفیف در نظر گرفته می‌شود اما اغلب با بسیار قرمز، دردناک و داغ شدن خود را نشان می‌دهد. نمونه‌هایی از این نوع، عواقب بریدگی یا ضربه به انگشت پا هستند.

التهاب مزمن

از سوی دیگر، التهاب مزمن هفته‌ها، ماه‌ها یا سال‌ها طول می‌کشد تا فروکش کند، عمدتاً توسط مونوسیت‌ها، ماکروفاژها و لنفوسیت‌ها همراهی می‌شود، عموماً کاملاً شدید است. نمونه‌هایی از این نوع، آسیب‌های مداوم، آرتریت یا عفونت مزمن هستند. در مفاصل ملتهب مزمن، عملکرد روزمره برای فرد مبتلا بسیار دشوار و دردناک می‌شود. منبع (۱۳ و ۱۶)

التهاب مزمن می‌تواند به روش‌های مختلفی ایجاد شود و به جای اینکه مانند التهاب حاد مفید باشد، به بیماری و تخریب بدن مرتبط با افزایش سن کمک می‌کند.

افزایش سن، استرس، چاقی، آسیب‌های طولانی‌مدت مفصلی و سایر عوامل سبک زندگی، میزان سیتوکین‌های پیش‌التهابی در گردش را افزایش می‌دهند و به التهاب مداومی که بسیاری از افراد دارند اما ممکن است از آن بی‌خبر باشند، کمک می‌کنند. افزایش مداوم سیتوکین‌های پیش‌التهابی و پروستاگلاندین‌ها هم‌چنین سطح متالوپروتئینازهای ماتریکس (MMPs) را افزایش می‌دهد که غضروف اطراف مفصل را از بین می‌برند.

متالوپروتئینازهای ماتریکس (MMPs)

باید توجه داشت که MMPها، در شرایط عملکرد طبیعی، نقش کلیدی در بسیاری از عملکردهای سلولی مختلف، از جمله: سلامت مفاصل ایفا می‌کنند. بازسازی مفصل حداقل به ۲ رویداد کلیدی نیاز دارد:

یکی تخریب (برای ایجاد فضا برای اجزای جدید) و دیگری سنتز اجزای ساختاری جدید.

در مورد MMPها، این‌ها نقش مهمی در تخریب اجزای ساختاری ایفا می‌کنند. با این حال، در مورد التهاب مزمن، MMPها یکی از دلایل اصلی آسیب طولانی‌مدت مفصل هستند.

از آنجایی که این موضوع بسیار گسترده است، ما به طور خاص بر تأثیرات التهاب مزمن در یک مفصل تمرکز خواهیم کرد.

چگونه کورکومین می‌تواند کمک کند؟

کورکومین نقش خود را در کاهش التهاب از طریق مجموعه‌ای از مسیرهای مختلف اما مرتبط ایفا می‌کند. این مسیرها عبارتند از:

• مهار تولید سیتوکین
• کاهش فعالیت COX-2 (همان مسیر مهارکننده‌های COX-2 مانند: ایبوپروفن)
• کاهش لکوترین‌ها
• مهار نیتریک اکسید القایی (iNOS)

توجه داشته باشید که: از آنجایی که کورکومین از همان مسیرهای ایبوپروفن استفاده می‌کند، توصیه نمی‌شود که آن‌ها را با هم مصرف کنید مگر اینکه توسط پزشک تجویز شده باشد. با این حال، می‌توان از آن به عنوان جایگزینی برای یکی از دوزهای ایبوپروفن استفاده کرد. این وضعیتی است که بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید، به خصوص اگر ایبوپروفن با دوز بالا برای شما تجویز شده است.

سیتوکین‌ها

سیتوکین‌ها پروتئین‌های سیگنال‌دهنده‌ای هستند که توسط ماکروفاژها آزاد می‌شوند و فرآیند التهاب را آغاز می‌کنند. این بیان بیش از حد این سیتوکین‌ها است که منجر به التهاب طولانی‌مدت می‌شود که ما در تلاش برای محدود کردن آن هستیم.

کورکومین تولید سیتوکین را از طریق فعال‌سازی و غیرفعال‌سازی سایر پروتئین‌های سیگنال‌دهنده (فعال‌سازی پروتئین فعال‌کننده-۱ و غیرفعال‌سازی NF-kB) سرکوب می‌کند که بیان سیتوکین التهابی را مسدود می‌کند.

نتیجه دوباره کاهش التهاب است.

آنزیم‌های COX

COX آنزیم‌هایی هستند که پروستاگلاندین‌ها را تولید می‌کنند. پروستاگلاندین‌ها التهاب را تقویت می‌کنند و علائم اصلی التهاب را ایجاد می‌کنند: درد، تورم، قرمزی و گرما و در صورت وجود در مفصل، اختلال در حرکت.

کورکومین بیان COX-2 را از طریق سرکوب پروتئینی به نام فاکتور هسته‌ای کاپا B کاهش می‌دهد. اگر فاکتور هسته‌ای کاپا B نتواند بر COX-2 عمل کند، التهابی وجود نخواهد داشت.

همان‌طور که در بالا بحث شد، برای افرادی که نمی‌خواهند از NSAIDها استفاده طولانی‌مدت کنند، کورکومین ممکن است یک جایگزین مناسب باشد.

لکوترین‌ها

لکوترین‌ها واسطه‌های التهابی هستند که حضور آن‌ها معمولاً هیستامین‌ها و پروستاگلاندین‌ها را تولید می‌کند که آن‌ها نیز التهاب را تقویت می‌کنند. کورکومین مسیر LOX را که لکوترین‌ها را تولید می‌کند، از طریق سرکوب فاکتور هسته‌ای کاپا B کاهش می‌دهد. همان‌طور که در بالا ذکر شد، نتیجه کاهش التهاب است.

ماکروفاژها و پروستاگلاندین‌ها

ماکروفاژها و پروستاگلاندین‌ها اکسید نیتریک آزاد می‌کنند که قطر رگ‌های خونی را افزایش می‌دهد و امکان حرکت بیشتر خون به بافت را فراهم می‌کند و ظاهر قرمز معمولی را ایجاد می‌کند و هم‌چنین تورم در ناحیه را افزایش می‌دهد.

کورکومین تعداد آنزیم‌های مسئول تولید اکسید نیتریک را کاهش می‌دهد و در نتیجه تورم و قرمزی محل ملتهب را کاهش می‌دهد.

ممکن است به نظر یک آشفتگی پیچیده بیاید اما بیشتر مسیرها در واقع به هم مرتبط هستند که درک آن‌ها را بسیار آسان‌تر می‌کند. مسیرهای ۱ تا ۳ همگی قبل از وقوع به بیان سیتوکین وابسته هستند، از آنجایی که کورکومین بیان سیتوکین را کاهش می‌دهد، این ۳ مسیر تأثیر کمتری دارند.

• همه این‌ها دقیقاً به چه معناست؟

التهاب بیش از حد باعث ترشح طولانی‌مدت سیتوکین‌ها می‌شود، به ویژه فاکتور نکروز تومور آلفا و اینترلوکین ۱B که با آنزیم‌های COX-۲ تعامل دارند. COX-۲ پروستاگلاندین‌ها و متالوپروتئینازهای ماتریکس (MMP) را تولید می‌کند که از طریق فعال‌سازی استئوکلاست‌ها به افزایش تورم مفاصل، التهاب و فرسایش استخوان کمک می‌کنند، استئو به معنای استخوان و کلاست به معنای شکسته.

در افرادی که دچار بیماری‌های شدید مفصلی می‌شوند، افزایش MMPها به معنای افزایش جذب مجدد مفصل و کاهش تشکیل استخوان است. نتیجه نهایی مفاصل آسیب‌دیده است.

تحقیقات انسانی روی کورکومین

در یک مطالعه انسانی، مصرف کورکومین در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید ناتوان‌کننده منجر به کاهش قابل توجه علائم التهابی و بهبود حرکت در اطراف مفاصل شد. منبع (۶)

در مطالعه دیگری که اثربخشی کورکومین به تنهایی یا در ترکیب با دیکلوفناک (نوعی NSAID) را در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید فعال ارزیابی کرد، مشخص شد که: کورکومین به تنهایی منجر به کاهش بیشتر علائم التهابی (درد و تورم) نسبت به گروه دیکلوفناک شد. منبع (۱۴)

مطالعه‌ای که در سال ۲۰۰۹ منتشر شد، ۱۰۷ نفر از افراد مبتلا به آرتروز زانو را مورد بررسی قرار داد و به آن‌ها روزانه ۸۰۰ میلی‌گرم ایبوپروفن یا ۲ گرم کورکومین داد.

کورکومین به همان اندازه دارو مؤثر بود، تفاوت معنی‌داری بین هیچ یک از گروه‌ها وجود نداشت و هر دو به طور مشابه بهبود یافتند.

دوز مصرف کورکومین

اگر از کورکومین خام استفاده می‌کنید که تقویت نشده است، دوزهای ۶ گرم در روز توصیه می‌شود.

زردی خفیف مدفوع در طول استفاده ممکن است رخ دهد، بنابراین اگر این اتفاق افتاد نگران نباشید. به غیر از این موارد، دوزهای بالای تا ۱۰ گرم کاملاً ایمن در نظر گرفته می‌شوند. منبع (۱۴)

زمان مصرف کورکومین

کورکومین چربی‌دوست است، به این معنی که: محلول در چربی است.

بنابراین برای جذب بیشتر، ترکیب آن با یک منبع چربی ممکن است به روده کمک کند تا میسل‌هایی تولید کند که اجزای محلول در چربی را از طریق سیستم لنفاوی به بافت‌ها منتقل می‌کنند و در آنجا می‌توانند وارد گردش خون شوند.

به همین دلیل، منطقی است که آن را هم‌زمان با روغن ماهی خود مصرف کنید.

اکثر مکمل‌های گیاهی برای اثرگذاری به زمان نیاز دارند، کورکومین نیز از این قاعده مستثنی نیست. فرآیندها برای کار در بدن به زمان نیاز دارند و بنابراین کمی صبر لازم است.

اشکال زردچوبه

• کپسول
• پودرها
• آدامس‌ها
• تنتورها

کورکومین موجود در زردچوبه به خوبی توسط بدن جذب نمی‌شود، بنابراین تولیدکنندگان برای بهبود فراهمی زیستی، فلفل سیاه یا پیپرین را به فرمول مکمل اضافه می‌کنند. منبع (۲۰)

خطرات و عوارض جانبی احتمالی زردچوبه

مکمل‌های زردچوبه و کورکومین حاوی ادویه و مواد فعال آن به مقادیر بیشتری نسبت به آنچه با پخت و پز مصرف می‌کنید هستند. این بدان معناست که: مکمل‌های زردچوبه و کورکومین خطرات و عوارض جانبی بالقوه‌ای دارند که باید در نظر گرفته شوند.

برخی از مکمل‌های کورکومین به گونه‌ای فرموله شده‌اند که به مقادیر بیشتری جذب شوند. چنین فراهمی زیستی بالایی ممکن است خطر آسیب حاد کبدی (که به عنوان نارسایی حاد کبدی نیز شناخته می‌شود) را افزایش دهد. از دست دادن عملکرد کبد در عرض چند روز یا چند هفته رخ می‌دهد و علائمی مانند: زردی پوست و چشم (یرقان)، درد شکم، تهوع و استفراغ، خواب‌آلودگی و گیجی را ایجاد می‌کند. منبع (۱۷)

این ادویه هم‌چنین می‌تواند اثر رقیق‌کننده‌های خون را افزایش دهد و احتمالاً خطر خونریزی را زیاد کند. بنابراین، اگر از رقیق‌کننده‌های خون مانند: وارفارین استفاده می‌کنید، مکمل زردچوبه یا کورکومین مصرف نکنید. منبع (۱۸)

کورکومین و زردچوبه ممکن است با داروهای ضدافسردگی، آنتی‌بیوتیک‌ها، آنتی‌هیستامین‌ها، داروهای قلبی و شیمی‌درمانی تداخل داشته باشند و بر سطح قند خون در افرادی که داروهای دیابت مصرف می‌کنند، تأثیر بگذارند. قبل از مصرف مکمل‌های کورکومین یا زردچوبه، اگر از هر یک از این داروها استفاده می‌کنید، با پزشک خود صحبت کنید. این گفتگو هم‌چنین در صورتی که سابقه بیماری کیسه صفرا یا جراحی قریب‌الوقوع دارید مهم است. منبع (۱۹)

عوارض جانبی زیر با مکمل‌های خوراکی زردچوبه و کورکومین مرتبط هستند.

• حالت تهوع یا استفراغ
• رفلاکس اسید (زمانی که اسید معده به سمت بالا حرکت می‌کند و باعث سوزش سر دل می‌شود)
• ناراحتی معده
• یبوست یا اسهال

در افرادی که به زردچوبه و کورکومین حساسیت دارند، این ادویه می‌تواند باعث کهیر، درد شکم یا بثورات پوستی شود.