پپتاید MOTS-c را مصرف کنیم یا نه؟

پپتایدها فقط برای افرادی نیستند که می‌خواهند وزن کم کنند یا عضله بسازند. بسیاری از آن‌ها مجموعه‌ای از مزایای درمانی را نیز ارائه می‌دهند. این قطعاً در مورد MOTS-c، یک پپتاید مشتق شده از DNA میتوکندری صدق می‌کند.

در این مطلب، در مورد اینکه MOTS-c چه کاری انجام می‌دهد، چگونه کار می‌کند و وضعیت دارویی فعلی آن بحث می‌کنم. در این مسیر، به نکات مرتبط دیگری نیز اشاره خواهم کرد تا شما را با این پپتاید آشنا کنم.

خلاصه مطلب:

پپتاید MOTS-c چیست؟

MOTS-c یک هورمون پروتئینی طبیعی و پپتاید درمانی تجربی است که از ۱۶ اسید آمینه تشکیل شده است. منبع (۱ و ۲)

از آنجایی که منشأ میتوکندریایی MOTS-c برای درک اینکه این پپتاید چه کاری می‌تواند برای شما انجام دهد و چگونه کار می‌کند بسیار مهم است، فکر می‌کنم اکنون زمان خوبی برای یک مقدمه در مورد میتوکندری است.

چرا میتوکندری مهم است؟

همان‌طور که ممکن است از کتاب درسی زیست‌شناسی دبیرستان خود به یاد داشته باشید، میتوکندری به دلیل نقشش به عنوان تأمین‌کننده انرژی، سیگنال‌دهنده بین سلولی و هماهنگ‌کننده متابولیک، نیروگاه سلول محسوب می‌شود. به همین دلیل، آن‌ها در یک فرآیند بیولوژیکی به نام آپوپتوز (مرگ سلولی) که شامل دفع سلول‌های آسیب‌دیده یا غیرطبیعی است، نقش محوری دارند.

هم‌چنین، به غیر از هسته، میتوکندری تنها بخش‌های دیگر یک سلول انسانی هستند که DNA حمل می‌کنند. بنابراین، اختلال عملکرد میتوکندری به طور جدایی‌ناپذیری با شرایط سلامتی ناشی از تجزیه سلولی و تغییرات کروموزومی مرتبط است که هر دو با پیری همبستگی دارند. به غیر از بیماری‌های اولیه میتوکندری مانند: سندرم لی و سندرم مِلاس، این شرایط سلامتی شامل موارد زیر است اما محدود به آن‌ها نمی‌شود: منبع (۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹ و ۱۰)

• سرطان
• دیابت
• بیماری قلبی
• بیماری‌های کلیوی
• اختلالات نورودژنراتیو (مانند آلزایمر و پارکینسون)
• کاهش شنوایی
• ناهنجاری‌های بینایی
• استرس اکسیداتیو
• عدم تعادل متابولیک
• التهاب
• سندرم خستگی مزمن منبع (۱۱)

MOTS-c چگونه کار می‌کند؟

MOTS-c را به عنوان یک سفیر سلولی در نظر بگیرید که تلاش‌هایش روابط کاری بین فرآیندهای بیولوژیکی متعدد را ممکن می‌سازد.

به عنوان یک هورمون پروتئینی طبیعی، MOTS-c عمدتاً با ورزش یا نوعی استرس فعال می‌شود و سپس به هسته سلول منتقل شده و ارتباط میتوکندریایی هسته‌ای را تسهیل می‌کند. این ارتباط متقابل برای هماهنگی بسیاری از عملکردهای میتوکندری و حفظ هموستاز حیاتی است.

MOTS-c هم‌چنین مسیر کیناز پروتئین فعال شده با AMP (AMPK) را فعال می‌کند که یک تنظیم‌کننده کلیدی متابولیسم سلولی و هموستاز است و با تحریک جذب گلوکز و اکسیداسیون چربی به تولید انرژی کمک می‌کند. بخش عمده‌ای از این فعالیت در عضلات اسکلتی رخ می‌دهد که به دلیل نیاز بالای انرژی، غنی از میتوکندری هستند. منبع (۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵)

با این حال با گذشت زمان، MOTS-c نفوذ خود را از دست می‌دهد زیرا غلظت آن با افزایش سن کاهش می‌یابد.در نتیجه: افراد می‌توانند به طور فزاینده‌ای در برابر برخی از شرایط سلامتی که در بخش قبلی ذکر کردم آسیب‌پذیر شوند که بسیاری از آن‌ها را ممکن است متوجه شده باشید که عمدتاً با سن مرتبط هستند اما به عنوان یک پپتاید درمانی، MOTS-c مکمل است: جای خالی را پر می‌کند و از روابط متقابل سالم و مداوم در بیوشیمی بدن اطمینان حاصل می‌کند.

کاربردهای درمانی برای MOTS-c

با اثرات ترکیبی خود بر سوخت و ساز سلولی، MOTS-c بسیاری از کاربردهای درمانی مشابه با ترکیباتی مثل: CJC-1295، ایپامورلین و تسامورلین را دارد. بیشتر تحقیقات بالینی در جوندگان انجام شده اما شباهت‌های بیولوژیکی بین جوندگان و انسان‌ها، تصویری امیدوارکننده از چگونگی تأثیر MOTS-c را ارائه می‌دهد: منبع (۱۶)

بهبود عملکرد متابولیک

به یاد بیاورید که MOTS-c مسیری به نام AMPK را فعال می‌کند که جذب گلوکز را تحریک می‌کند. گلوکز قندی است که از کربوهیدرات‌های موجود در غذاهایی که می‌خورید به دست می‌آید و سطح گلوکز شما توسط انسولین تنظیم می‌شود.

سلول‌های شما برای انرژی به گلوکز نیاز دارند اما داشتن بیش از حد آن می‌تواند پاسخ انسولین بدن را تحت تأثیر قرار دهد و منجر به دیابت شود. منبع (۱۷ و ۱۸)

با این حال، با گردش MOTS-c در غلظت‌های بالا، نه تنها سلول‌های شما می‌توانند از گلوکز به طور کارآمدتری استفاده کنند، بلکه بدن نیز می‌تواند عملکرد انسولین را به طور مؤثرتری تعدیل کند.

کاهش چربی بدن

با توجه به تأثیراتی که MOTS-c بر پاسخ انسولین و جذب گلوکز دارد (دو عاملی که با افزایش وزن مرتبط هستند) محققان پتانسیل این پپتاید را برای پیشگیری از چاقی نیز بررسی کردند. به طور خاص، در گروهی از موش‌هایی که رژیم غذایی پرچرب داشتند، به نظر می‌رسید MOTS-c از شروع چاقی جلوگیری می‌کند. مطالعات دیگر این نتایج را با یافتن اینکه سطوح بالاتر MOTS-c پلاسما با چاقی همبستگی منفی دارد تأیید کرده‌اند. منبع (۱۹ و ۲۰)

بهبود عملکرد فیزیکی

به یاد بیاورید که MOTS-c درون‌زا می‌تواند با ورزش فعال شود و به ماهیچه‌های اسکلتی اجازه دهد از گلوکز برای انرژی استفاده کنند تا نیاز بالای خود به انرژی را برآورده سازند. یک مطالعه در سال ۲۰۲۱  نشان داد که: MOTS-c برون‌زا می‌تواند همان اثر افزایش‌دهنده عملکرد را داشته باشد.

در این مطالعه، محققان MOTS-c را به موش‌ها در مراحل مختلف زندگی (جوان (۲ ماهه)، میان‌سال (۱۲ ماهه) و پیر (۲۲ ماهه)) تزریق کردند و مشاهده کردند که: سوژه‌ها در هر مرحله از زندگی عملکرد بهبود یافته‌ای را در چندین آزمایش، از جمله آزمایش‌های ارزیابی هماهنگی حرکتی و ظرفیت دویدن از خود نشان دادند.

این یافته‌ها با یک مطالعه در سال ۲۰۲۳ روی انسان‌ها بی‌شباهت نیست که نشان داد: غلظت بالاتر MOTS-c در سرم با توده عضلانی بیشتر، نیرو و توان تولید شده در هنگام پریدن در افراد سالم مرتبط است. منبع (۲۱ و ۲۲)

کاهش التهاب

یک مطالعه‌ی سال ۲۰۲۴ روی موش‌های بالغ، به پتانسیل MOTS-c به عنوان درمانی برای اختلالات التهابی حاد و مزمن اشاره دارد. در ابتدا، التهاب در حیوانات القا شد و سپس با MOTS-c درمان شدند.

محققان نتیجه گرفتند که: MOTS-c می‌تواند به عنوان یک هدف درمانی امیدوارکننده برای درد التهابی مطرح شود. منبع (۲۳)

رشد استخوان

MOTS-c موجب افزایش تکثیر، تمایز و معدنی‌سازی استئوبلاست‌ها (استخوان‌سازها) می‌شود. به‌علاوه، استئوبلاست‌ها سلول‌هایی هستند که هم استخوان‌های جدید می‌سازند و هم استخوان‌های موجود را ترمیم می‌کنند.

هرچه تعداد این سلول‌ها بیشتر باشد، استخوان‌های شما احتمالاً محکم‌تر و متراکم‌تر خواهند بود. بنابراین، اثر تحریک‌کننده استئوبلاست MOTS-c خبر خوبی برای افرادی است که در معرض خطر بالای ابتلا به پوکی استخوان هستند، مانند: زنان پس از یائسگی. منبع (۲۴، ۲۵ و ۲۶)

کیفیت زندگی

هر یک از نگرانی‌های پزشکی که در اینجا به آن‌ها پرداخته‌ام (اختلالات متابولیک، افزایش چربی بدن، کاهش ظرفیت فیزیکی، افزایش التهاب و کاهش تراکم استخوان) اغلب با سن بالاتر مرتبط هستند، بنابراین منطقی است که کاهش این عوامل، منجر به تجربه‌ای قوی‌تر و لذت‌بخش‌تر از پیری شود. منبع (۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰ و ۳۱)

سایر فواید MOTS-c

اثرات درمانی متنوع MOTS-c ممکن است به کاربران کمک کند تا اثرات مثبت متعددی بر سلامت خود تجربه کنند:

• دیابت: جذب ناکارآمد گلوکز یک ویژگی بیماری دیابت نوع ۲ است و نارسایی عملکرد میتوکندری می‌تواند منجر به ۲ عامل خطر برای این بیماری شود: مقاومت به انسولین و اختلال در ترشح انسولین. اقدامات MOTS-c بر این عوامل خطر ممکن است به جلوگیری از بروز آن‌ها کمک کند. منبع (۳۲، ۳۳ و ۳۴)
• سلامت قلب و عروق: دیابت یک عامل خطر قلبی عروقی است، بنابراین حذف آن می‌تواند بهبودهای قابل توجهی در سلامت قلب ایجاد کند. درصد بالای چربی بدن نیز یکی دیگر از این عوامل خطر است، بنابراین اگر MOTS-c بتواند از چاقی جلوگیری کند، می‌تواند شروع یک وضعیت سلامتی را که بیش از ۸۰٪ افراد مبتلا به بیماری عروق کرونر قلبی دارند متوقف کند. منبع (۳۵، ۳۶ و ۳۷)
• طول عمر: با توجه به ارتباط بین التهاب، سن و بیماری‌های مرتبط با سن با ریسک بالا (مانند: تصلب شریان‌ها و بیماری‌های قلبی عروقی)، ممکن است MOTS-c به عنوان یک اثر پیوسته پسین، طول عمر را افزایش دهد. منبع (۳۸)
• عملکرد شناختی: یک فراتحلیل که در سال ۲۰۲۲ منتشر شده اشاره می‌کند که: «تنظیم‌کننده‌های متابولیک» (که MOTS-c یکی از آن‌ها است) و ورزش (که MOTS-c آن را شبیه‌سازی می‌کند) می‌توانند در استراتژی‌های محافظت عصبی استفاده شوند. منبع (۳۹)

به خاطر داشته باشید که: این تأثیرات ثانویه براساس استنتاج هستند، بنابراین عمدتاً فرضی می‌باشند. به مطالعات بیشتری نیاز داریم که اثرات مستقیم MOTS-c بر سلامت انسان را بررسی کنند تا بتوانیم به طور قطعی بگوییم که این ماده چنین فواید درمانی دارد.

آیا استفاده از MOTS-c ایمن است؟

نمایه ایمنی MOTS-c در حال حاضر ناقص است، زیرا آزمایش‌های انسانی و موارد استفاده کنترل‌شده کمی وجود دارد اما می‌توان گفت که: نظر محققان بیشتر تمایل به «ایمن» بودن نسبت به «ناایمن» بودن دارد.

به عنوان مثال: در گزارش Vitality Cognition در سال ۲۰۲۱، بنیاد کشف داروی آلزایمر به یک مطالعه کوتاه‌مدت روی CB4211 به عنوان برخی شواهد برای ایمنی MOTS-c اشاره کرده است. CB4211 یک نسخه مصنوعی از MOTS-c است و بنابراین به طور نظری باید مجموعه مشابهی از ریسک‌ها را داشته باشد. مطالعه موردنظر یک آزمایش دوسوکور، کنترل‌شده با دارونما روی بزرگسالان با استفاده از دوزهای صعودی تک و متعدد بود که براساس آن پروتکل، CB4211 ایمن و به خوبی تحمل شده گزارش شد. منبع (۴۰، ۴۱ و ۴۲)

حتی اگر MOTS-c به اندازه CB4211 ایمن باشد، پژوهشگران هشدار می‌دهند که: این ماده ممکن است خطرات سلامتی خاصی ایجاد کند.

نگران‌کننده‌ترین این خطرات، ریسک ابتلا به سرطان است. با وجود تحقیقاتی که نشان می‌دهند MOTS-c ممکن است به‌عنوان یک درمان سرطان مفید باشد، مطالعات دیگری مدعی شده‌اند که این ماده می‌تواند منجر به بروز سرطان پروستات و پستان شود. توصیه می‌شود: افرادی که تشخیص فعال سرطان دارند باید از مصرف MOTS-c خودداری کنند مگر اینکه پزشک‌شان توصیه دیگری داشته باشد. منبع (۴۳)

علاوه بر این، برخی تداخلات دارویی احتمالی نیز وجود دارد، به‌ویژه هر دارویی که AMPK را فعال می‌کند. این داروها شامل: داروهای ضددیابت مانند: متفورمین، داروهای حساس‌کننده به انسولین مانند: تیازولیدین‌دیون‌ها و داروهای بدون نسخه مانند: آسپرین می‌شوند.

در همین حال، آژانس ضد دوپینگ ایالات متحده (USADA) اظهار می‌کند که: عوارض جانبی متعددی از مصرف MOTS-c در میان افرادی که این دارو را به صورت آنلاین خریداری می‌کنند گزارش شده، از جمله: منبع (۴۴ و ۴۵)

• تحریک محل تزریق
• تپش قلب
• بی‌خوابی
• تب

MOTS-c ممکن است باعث سردرد، قرمزی پوست، خستگی و علائم خفیف گوارشی مانند: تهوع و ناراحتی معده نیز شود.

MOTS-c تحقیقاتی در مقابل کیفیت دارویی 

MOTS-C می‌تواند به صورت دارویی یافت شود اما بخش زیادی از آن در حال حاضر به صورت ماده تحقیقاتی در دسترس است. این بدان معناست که: عمدتاً برای استفاده در آزمایشگاه محدود است و برای مصرف انسان مناسب نمی‌باشد.

پپتایدهای با درجه تحقیقاتی اغلب فاقد کنترل کیفیتی هستند که در محصولات دارویی موجود است و در نتیجه دارویی تولید می‌شود که خلوص آن تا ۶۰٪ نیز ممکن است کاهش یابد.

سهم بالقوه بالای ناخالصی‌ها می‌تواند سمی باشد که ممکن است توضیح‌دهنده آن «عوارض جانبی متعدد گزارش‌شده» طبق نظر USADA باشد و خطر ایمونوژنیسیته را ایجاد می‌کند، حالتی که در آن بدن یک ماده خارجی را به عنوان تهدید تلقی می‌کند و پاسخ ایمنی نسبت به آن ایجاد می‌کند. این پاسخ ایمنی می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد. منبع (۴۶ و ۴۷)

دوز و نحوه مصرف MOTS-c

دوز MOTS-c باید از حدود ۵ میلی‌گرم در هر تزریق شروع شود. به طور معمول، باید از تکان دادن مخلوط خودداری کنید، زیرا می‌تواند باعث تخریب پپتاید شود.

MOTS-c دارویی است که ۲  بار در هفته تزریق می‌شود. زمان تزریق لزوماً مهم نیست اما تزریق صبحگاهی به شما امکان می‌دهد از اثرات بالقوه انرژی‌زا MOTS-c بهره‌مند شوید (و از افزایش انرژی در هنگام رفتن به رختخواب جلوگیری کنید).

تزریق‌ها به صورت زیرجلدی در نواحی چربی‌دار مانند: ران، بازوی فوقانی یا شکم انجام می‌شوند. محل‌های تزریق خود را تغییر دهید تا خطر واکنش‌های موضعی تزریق به حداقل برسد.

ممکن است در عرض ۱ تا ۲ هفته اثرات مثبت درمان را احساس کنید، زیرا بهبود سوخت و ساز و عملکرد میتوکندری شما منجر به افزایش سطح انرژی خواهد شد. در هفته‌های ۴ تا ۶ ممکن است شاهد بهبود عملکرد جسمانی خود باشید، مانند: افزایش استقامت و توانایی بدنی.

نگهداری MOTS-c

پس از مصرف، بهتر است در یخچال نگهداری شوند: در دمای حدود ۴ درجه سانتی‌گراد یا ۳۹ درجه فارنهایت. پپتایدها تحت این شرایط معمولاً تا ۱ماه قابل نگهداری هستند. منبع (۴۸)

MOTS-c برای مصرف چه کسی مناسب است؟ (و چه کسی مناسب نیست؟)

مزایای بالقوه MOTS-C در سلامت میتوکندری که در تحقیقات نشان داده شده، حاکی از آن است که ممکن است برای افرادی که دارای یکی از شرایط زیر هستند یا در معرض خطر آن‌ها قرار دارند مناسب باشد:

• دیابت
• چاقی
• التهاب مزمن
• پوکی استخوان
• کاهش عملکرد مرتبط با سن (مانند سارکوپنیا)

عملکرد انرژی‌زای آن روی عضلات اسکلتی هم‌چنین این ترکیب را به درمان جذابی برای ورزشکاران تبدیل می‌کند، زیرا افزایش ظرفیت ورزشی منجر به عملکرد بهتر یا افزایش سریع‌تر توانایی‌ها می‌شود.

با این حال، مصرف MOTS-c باید توسط ورزشکاران حرفه‌ای در رقابت‌های رسمی اجتناب شود. سازمان جهانی مبارزه با دوپینگ (WADA) MOTS-c را در بخش ۴ فهرست مواد ممنوعه خود قرار داده، بنابراین استفاده از آن توسط ورزشکاران شرکت‌کننده در رقابت‌های رسمی تحت هیچ شرایطی مجاز نیست. منبع (۴۹)

MOTS-c برای افرادی که داروهای فعال‌کننده AMPK، مانند: متفورمین، تیازولیدین‌دیون‌ها و آسپرین مصرف می‌کنند، هم‌چنین برای افرادی که تشخیص سرطان فعال دارند و زنان باردار یا شیرده منع مصرف دارد.

بتا هیدروکسی بوتیرات را مصرف کنیم یا نه؟