

DMHA را مصرف کنیم یا نه؟
امروز نگاهی به یکی از جدیدترین محرکها میاندازیم، ترکیبی که اغلب با نام ۲-آمینو ایزوهپتان (2-aminoisoheptane) شناخته میشود اما نامهای شیمیایی دقیقتری مانند: ۲-آمینو-۶-متیل هپتان (2-amino-6-methylheptane) و ۲-آمینو-۵-متیل هپتان (2-amino-5-methylheptane) نیز دارد.
دی متیل هگزیل آمین (DMHA) یک محرک سیستم عصبی مرکزی است که میتواند انرژی ذهنی و جسمی را افزایش دهد. این ترکیب یکی از مواد مورد استفاده در مکملهای قبل تمرین است و دلیل اصلی استفاده از آن، توانایی احتمالیاش در افزایش سطح انرژی، انگیزه برای تمرین و آستانه تحمل درد است.
⭐️ نسخه هوش مصنوعی مقاله DMHA را مصرف کنیم یا نه؟ در کست باکس
خلاصه مطلب:
۲–آمینو ایزو هپتان / ۲-آمینو-۶ چیست؟
۲-آمینو ایزو هپتان یک محرک شبیه DMAA است که با نامهای مختلفی شناخته میشود. متأسفانه این نام چندان دقیق نیست و در واقع میتواند به ۲ ماده محرک متفاوت اشاره داشته باشد:
- ۲-آمینو-۶-متیل هپتان
- ۲-آمینو-۵-متیل هپتان
تمرکز اصلی این مطلب بر نوع ۲-آمینو-۶ یا همان DMHA است؛ زیرا این ترکیب نخستین نوعی بود که وارد بازار شد و تحقیقات بیشتری درباره آن انجام گرفته است.
DMHA بیشتر با همین نام شناخته میشود؛ نامی که از یکی دیگر از عناوین شیمیایی آن، یعنی ۱،۵-دی متیل هگزیل آمین (1,5-Dimethylhexylamine) گرفته شده است. نام دیگر نوع ۲-آمینو-۶، اکتودرین (Octodrine) است و بخش قابل توجهی از پژوهشهای انجام شده درباره این ماده با همین نام منتشر شده است.
با این حال، اگر روی برچسب یک مکمل فقط عبارت ۲-آمینو ایزو هپتان را مشاهده کنید، نمیتوان با اطمینان کامل مشخص کرد که دقیقاً کدام ترکیب شیمیایی در آن محصول استفاده شده است.
این گروه از محرکها نخستین بار در سال ۲۰۱۳ در یک مکمل غذایی به بازار عرضه شد؛ احتمالاً در آن زمان از نوع ۲-آمینو-۵ استفاده شده بود اما این ماده، مدت کوتاهی بعد از بازار جمعآوری شد. با این حال، در اواخر سال ۲۰۱۵ و اوایل سال ۲۰۱۶، ترکیب مشابه ۲-آمینو-۶ دوباره در برخی مکملهای قبل تمرین و چربیسوز ظاهر شد.
این ماده خیلی زود توجه علاقهمندان حوزه تغذیه ورزشی را به خود جلب کرد و به عنوان یکی از محرکهای جدید مورد استفاده برای تمرین شناخته شد.
برخلاف محرکهای نسلهای قبلی، DMHA منشأ طبیعیتری دارد؛ با این حال، براساس گزارشهای تجربی مصرفکنندگان، همچنان میتواند احساس انرژی، تمرکز و افزایش عملکردی را ایجاد کند که بسیاری از ورزشکاران، دانشجویان، گیمرها و حتی برنامهنویسان از محرکها انتظار دارند.
DMHA چیست؟


DMHA، مانند ملدونیوم (Meldonium)، در گروه داروهای افزایشدهنده عملکرد و بهبوددهنده ظاهر (PIEDs) قرار میگیرد. این ترکیبات میتوانند برای افزایش عملکرد جسمانی، بهبود وضعیت روانی، تقویت تواناییهای شناختی و بهبود ظاهر مورد استفاده قرار بگیرند. این موضوع در مورد DMHA تا حدی جالب است؛ زیرا این ماده در ابتدا با هدف چنین کاربردهایی ساخته نشده بود.
DMHA در ابتدا در دهه ۱۹۵۰ میلادی بهعنوان یک ضداحتقان بینی توسعه داده شد. هدف از ساخت آن این بود که: در ترکیب با آئروسلها استفاده شود و با افزایش عبور هوا از مسیر بینی، حجم تنفس را افزایش دهد. بعدها مشخص شد که این ماده ممکن است اثراتی فراتر از حفره باریک بینی داشته باشد.
با وجود اینکه DMHA منشأ طبیعی دارد، تقریباً تمام فرآوردههای دارویی حاوی DMHA که امروزه در بازار مشاهده میشوند، در آزمایشگاه تولید میشوند. یکی از دلایل این موضوع، هزینه پایین تولید DMHA مصنوعی است. دلیل دیگر این است که نوع سنتزی آن سمیت کمتری دارد و شواهد پژوهشی بیشتری برای بررسی مزایای احتمالی آن وجود دارد.
نکته دیگری که باید در نظر داشته باشید این است که: DMHA در حال حاضر با نامهای مختلفی عرضه میشود؛ از جمله: اکتودرین (Octodrine)، آمیدرین (Amidrine) و ۲-آمینو-۶-متیل هپتان (2-amino-6-methylheptane). استفاده از نامهای مختلف برای این ماده، در برخی موارد با هدف دور ماندن از نظارت سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) انجام میشود؛ سازمانی که پیشتر برای تولیدکنندگان DMHA نامههای هشدار صادر کرده است.
DMHA چگونه عمل میکند؟
DMHA از نظر ساختار شیمیایی شباهتهایی با DMAA، DMBA (AMP Citrate) و تو امینو هپتان (Tuaminoheptane یا ۲-آمینو هپتان) دارد. همه این ترکیبات در گروه محرکهای سمپاتومیمتیک یا روانمحرکها (Psychostimulants) قرار میگیرند؛ یعنی موادی که میتوانند فعالیت سیستم عصبی را افزایش داده و به افزایش هوشیاری و بیداری کمک کنند. منبع (۱)
به دلیل شباهتهای ساختاری، میتوان درباره نحوه اثرگذاری DMHA فرضیههایی مطرح کرد؛ با این حال، تا زمانی که پژوهشهای انسانی بیشتری درباره این ترکیب انجام نشود، بسیاری از این توضیحات هم چنان در حد فرضیه باقی میمانند. شواهد موجود عمدتاً بر بازخوردهای تجربی مصرفکنندگان و مطالعات حیوانی استوار است.
مقایسه DMAA و DMHA
DMAA و DMHA هر دو محرکهای سنتزی هستند که بر سیستم عصبی مرکزی اثر میگذارند. از هر دو ترکیب در مکملهای قبل تمرین استفاده میشود؛ زیرا میتوانند سطح انرژی ذهنی و جسمی، هوشیاری و تمرکز را افزایش دهند.
اما شباهت این دو ترکیب تقریباً در همینجا به پایان میرسد.
تفاوت بین DMAA و DMHA
- DMHA در طبیعت یافت میشود. این ترکیب به طور طبیعی در عصاره پوست گردو یا پوست درخت Juglans regia وجود دارد. در مقابل، DMAA در طبیعت یافت نمیشود و حتی مقادیر بسیار ناچیزی از آن نیز به طور طبیعی وجود ندارد.
- اثر DMHA ماندگارتر است. بسیاری از افرادی که هر دو نوع مکمل قبل تمرین را مصرف کردهاند، گزارش میکنند که اثر DMHA مدت بیشتری باقی میماند. بنابراین، ممکن است برای حفظ اثر مورد نظر، به دفعات کمتری از مصرف در طول روز نیاز داشته باشید.
- DMHA به ازای هر میلیگرم، قدرت کمتری دارد. ساختار شیمیایی این ترکیب باعث میشود محرک ملایمتری نسبت به DMAA باشد. از این نظر، ممکن است شدت عوارض ناخواسته آن نیز کمتر باشد.
- احتمال وابستگی به DMHA کمتر است. از آنجا که این ترکیب محرک ملایمتری محسوب میشود، احتمال وابستگی به آن نیز ممکن است کمتر باشد. به همین دلیل، از نظر نظری میتواند گزینه مناسبتری برای افرادی باشد که در ابتدای مسیر استفاده از داروهای افزایشدهنده عملکرد ورزشی (PEDs) قرار دارند.
از همان ابتدا باید تأکید کنم که: این محرک برای افراد باتجربه و حرفهای مناسبتر است؛ افرادی که میزان تحمل خود نسبت به محرکها را به خوبی میشناسند. چنانچه پیش از مصرف یک ماده جدید به حجم زیادی از شواهد معتبر درباره ایمنی بلندمدت آن در انسان نیاز دارید، DMHA انتخاب مناسبی برای شما نخواهد بود.
همچنین این ماده برای افرادی که از وضعیت سلامت مطلوبی برخوردار نیستند یا داروهای تجویزی مصرف میکنند، مناسب نیست.
چه چیزی DMHA را واقعاً خاص میکند؟
آنچه DMHA را واقعاً متمایز میکند، وجود شواهد بسیار قوی و تقریباً غیرقابل انکار درباره حضور طبیعی این ترکیب در مادهای است که سابقه طولانی در مصرف غذایی داشته است.
در مطالعات انجامشده، DMHA توانست آستانه درد را در گربهها افزایش دهد. این ماده دارای اثرات ضددرد موضعی نیز بود و حتی در آزمایش روی چشم خرگوشها، به عنوان یک ماده بیحسکننده عمل کرد.
هنگامی که ۲-آمینو-۶-متیل هپتان به صورت داخلوریدی به سگها تزریق شد، مشخص شد که فعالیت افزاینده فشار خون آن تنها حدود یکپانصدم تا یکهزارم فعالیت اپینفرین است. منظور از فعالیت فشاری (Pressor Activity)، توانایی یک ماده در افزایش فشار خون است.
یافتههای دیگر این مطالعه عبارت بودند از:
- ۲-آمینو-۶-متیل هپتان هیدروکلراید (2-amino-6-methylheptane HCl) باعث افزایش ضربان قلب میشود.
- مصرف داخلوریدی این ماده در سگها اثر قابل تشخیصی بر روده کوچک، عضله دترسور مثانه، ترشح ادرار یا تنفس نشان نداد.
اثر محرک DMHA؛ آیا افزایش دوپامین میتواند عملکرد ذهنی را بهبود دهد؟
درباره DMHA نمیتوان با قطعیت اظهار نظر کرد اما اگر آن را با ترکیبات مشابه از نظر ساختاری مقایسه کنیم، به نظر میرسد که این ماده احتمالاً میتواند به افزایش بیداری و هوشیاری کمک کند و حتی فراتر از آن اثر داشته باشد.
در اینجا باید به یک نکته مهم توجه کرد: افزایش هوشیاری ممکن است در برخی شرایط تفاوت بین انجام موفق یک کار و ناتوانی در انجام آن باشد. وقتی فرد خسته یا کمانرژی است، افزایش سطح بیداری میتواند توانایی او برای حفظ تمرکز و ادامه فعالیت را تحتتأثیر قرار دهد.
آیا DMHA میتواند حافظه را بهبود دهد؟


با این حال، ترکیبات دوپامینرژیک فقط بر بیداری و هوشیاری اثر نمیگذارند. این ترکیبات میتوانند آثار دیگری نیز داشته باشند که بسیار فراتر از افزایش هوشیاری هستند؛ یکی از مهمترین آنها، تقویت شکلگیری حافظه رویدادی (Episodic Memory) است.
همانطور که از نام آن مشخص است، حافظه رویدادی به توانایی ما برای به یاد آوردن رویدادها و تجربههای گذشته مربوط میشود؛ تجربههایی که میتوانند نحوه واکنش ما به چالشهای مشابه در آینده را شکل دهند.
ما از طریق تجربه یاد میگیریم چه روشهایی مؤثر هستند و چه روشهایی نتیجه مطلوبی ندارند. سپس میتوانیم از همین آموختهها برای حل چالشهای جدید در آینده استفاده کنیم و در نتیجه، زمان و منابع کمتری صرف آزمون و خطا کنیم. منبع (۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵)
منشأ طبیعی: ۲-آمینو-۶-متیل هپتان در Kigelia africana
یک مطالعه در سال ۲۰۱۴ شواهدی ارائه کرد که نشان میدهد: اکتودرین (Octodrine)، یعنی ۲-آمینو-۶-متیل هپتان، منشأ طبیعی دارد. این پژوهش با عنوان «پروفایل متابولومیک عصارههای Kigelia africana با فعالیت ضدسرطانی با استفاده از طیفسنجی جرمی تاندِم با تفکیکپذیری بالا» منتشر شد. در این مطالعه مشخص شد که میوه این گیاه حاوی این ترکیب و چندین ترکیب جالب دیگر است.
نکته مهم این است که: شناسایی ۲-آمینو-۶-متیل هپتان در این پژوهش، از ادعای وجود طبیعی این ترکیب پشتیبانی میکند؛ با این حال، این یافته به تنهایی به معنای اثبات اثربخشی یا ایمنی DMHA بهعنوان یک مکمل ورزشی نیست. منبع (۱۶)
منشأ طبیعی: ۲-آمینو-۵-متیل هپتان در Juglans regia
شواهد محکمی وجود دارد که نشان میدهد: ۲-آمینو-۵-متیل هپتان نیز در طبیعت یافت میشود. این ترکیب در عصاره پوست درخت گردو (Juglans regia) شناسایی شده است؛ منظور پوست خود درخت است، نه مغز گردو.
نکته مهم این است که: این مطالعه، وجود این ترکیب را در یک منبع گیاهی طبیعی گزارش میکند اما صرف شناسایی آن در پوست گردو به این معنا نیست که مصرف پوست گردو یا عصاره آن میتواند همان اثرات محرک DMHA را در انسان ایجاد کند. همچنین، مطالعه مذکور عمدتاً بر فعالیت ضدمیکروبی عصاره پوست گردو و شناسایی ترکیبات شیمیایی آن تمرکز داشت، نه بررسی اثرات محرک ۲-آمینو-۵-متیل هپتان در انسان. منبع (۱۷)
بهخاطر داشته باشید که: ۲-آمینو-۵-متیل هپتان با ۲-آمینو-۶-متیل هپتان که معمولاً با نام DMHA شناخته میشود، یکسان نیست و بخش عمده پژوهشهای بررسی شده در این مطلب نیز درباره نوع ۲-آمینو-۶ است. با این حال، این دو ترکیب از نظر ساختاری شباهت زیادی به یکدیگر دارند. برخی منابع حتی گزارش کردهاند که: ۲-آمینو-۵-متیل هپتان اثر محرک قویتری دارد.
آکونیت (Aconite)
مکملهای اولیهای که در سال ۲۰۱۳ تولید شدند، گاهی DMHA را با نام Aconitum kusnezoffii یا عصاره آکونیت (Aconite Extract) روی برچسب معرفی میکردند. دلیل این موضوع ادعای وجود ترکیبات مرتبط با DMHA در خانواده گیاهی Aconitum بود.
با این حال، به احتمال زیاد DMHA موجود در این مکملها واقعاً از این گیاه استخراج نشده بود. یکی از دلایل مهم، سمیت بسیار بالای گیاهان خانواده Aconitum است. این گیاهان با نامهای رایجی مانند Wolfsbane، Devil’s Helmet و Queen of All Poisons نیز شناخته میشوند؛ نامهایی که همگی به خطر مسمومیت شدید و حتی کشنده آنها در صورت مصرف نادرست اشاره دارند.
در واقع، بررسیهای بعدی روی مکملهایی که روی برچسب آنها Aconitum kusnezoffii یا ۲-آمینو ایزو هپتان درج شده بود، نشان داد که: برخی از این محصولات حاوی محرکهای سنتزی مشابه DMAA، از جمله اکتودرین (۲-آمینو-۶-متیل هپتان)، بودهاند.
بنابراین، صرف درج عبارت Aconitum kusnezoffii یا «عصاره آکونیت» روی برچسب مکمل، به معنای آن نیست که DMHA موجود در محصول واقعاً از این گیاه استخراج شده است. حتی شواهد تحلیلی نشان میدهند که: در برخی محصولات، نام آکونیت به عنوان پوششی برای وجود محرکهای سنتزی استفاده شده است. منبع (۱۹)
- چرا استدلال «عصاره آکونیت» از نظر قانونی قابل اتکا نیست؟
به همین دلیل، استدلالی که براساس «عصاره آکونیت» برای توجیه حضور DMHA در مکملها مطرح میشود، عملاً استدلال قابلاتکایی نیست.
بعید است FDA به سادگی مادهای را که روی برچسب به عنوان «عصاره» معرفی شده و از گیاهی با سمیت شناخته شده به دست میآید تأیید کند. حتی اگر چنین محصولی از نظر فنی با برخی الزامات مطابقت داشته باشد، همچنان این احتمال وجود دارد که FDA آن را تقلبی یا مغایر با الزامات قانونی تلقی کند؛ زیرا استخراج واقعی از گیاه آکونیت میتواند خطرات جدی برای مصرفکننده داشته باشد.
در چنین شرایطی، تولیدکننده عملاً با چند گزینه مواجه میشود: باید فرایند استخراجی کاملاً ایمن و قابل اعتمادی داشته باشد، محصولی با ریسک بالقوه ناشی از استخراج ناقص عرضه کند یا برچسبی خلاف واقع ارائه دهد. هیچ یک از این گزینهها قابلاتکا نیستند و منطقی نیست که تولیدکننده یا FDA چنین ریسکی را بپذیرد.
در نهایت، اگر روی برچسب مکملی عبارت J. regia یا Juglans regia را به عنوان عصاره مشاهده کردید، احتمال دارد ماده موردنظر در واقع ۲-آمینو-۵-متیل هپتان باشد.
نکته اصلی این است که: هر دو ترکیب ۲-آمینو-۵-متیل هپتان و ۲-آمینو-۶-متیل هپتان در منابع طبیعی یافت میشوند.
اما سؤال مهمتر این است: آیا این ترکیبات سابقه حضور در زنجیره غذایی انسان را داشتهاند؟ و آیا چنین سابقهای برای تولید مصنوعی آنها و عرضهشان به عنوان یک ماده تشکیلدهنده مکمل غذایی، بدون دریافت تأیید FDA به عنوان یک ماده غذایی جدید، کافی است؟
ورزشکارانی که تحت آزمایش دوپینگ هستند یا نیروهای نظامی: مراقب باشید؛ DMHA ممنوع است.
وضعیت DMHA از نظر قوانین ضددوپینگ نیز اهمیت زیادی دارد.
در سال ۲۰۱۶ این ماده هنوز در فهرست مواد ممنوعه آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ (WADA) قرار نداشت. بااینحال، بعدها به این فهرست اضافه شد.
DMHA در فهرست منتشرشده WADA برای سال ۲۰۲۳، با نام Octodrine (1,5-dimethylhexylamine) درج شده است.
بنابراین، ورزشکارانی که تحت آزمایشهای دوپینگ قرار میگیرند باید توجه ویژهای به نامهای مختلف این ترکیب روی برچسب مکملها داشته باشند؛ زیرا ممکن است DMHA با نام اکتودرین (Octodrine) یا ۱،۵-دی متیل هگزیل آمین در فهرست ترکیبات محصول درج شده باشد. همچنین این ماده برای اعضای نیروهای نظامی مشمول مقررات مرتبط نیز ممنوع است. منبع (۲۰ و ۲۱)
آیا DMHA عوارض جانبی دارد؟
متأسفانه به دلیل کمبود دادههای انسانی، در حال حاضر شواهد کافی برای تعیین دقیق نحوه رفتار این ترکیب در بدن انسان وجود ندارد.
بااینحال، از آنجا که DMHA از نظر ساختاری شباهتهایی با DMAA دارد، میتوان انتظار داشت که برخی از آثار آن بر ضربان قلب و فشار خون نیز مشابه DMAA باشد. البته این موضوع بیشتر یک فرض مبتنی بر شباهت ساختاری است و نمیتوان آن را به عنوان یک اثر قطعی و اثباتشده در انسان در نظر گرفت. منبع (۲۲)
هنگامی که این دو ترکیب با یکدیگر مصرف شدند (همان حالتی که تقریباً همیشه در مکملهای چربیسوز و پیشتمرین مشاهده میشود) افزایش جزئی در هر دو شاخص فشار خون سیستولیک و دیاستولیک ایجاد کردند.
این افزایش میتواند برای افرادی که از قبل فشار خون بالا دارند یا انجام تمرین ورزشی در آنها احتمال ایجاد افزایش شدید فشار خون یا ضربان قلب را به همراه دارد، مشکلساز باشد.
با این حال، میزان افزایش فشار خون در این مطالعات بسیار زیاد نبود؛ به طوری که مصرف مکمل باعث افزایش حدود ۶ میلیمتر جیوه در فشار خون سیستولیک شد. منبع (۲۳)
نکته مهم دیگری که باید در نظر داشته باشید، زمان مصرف است. بهتر است از مصرف مکمل DMHA در اواخر بعدازظهر یا ساعات شب خودداری کنید. DMHA با افزایش سطح دوپامین در بدن میتواند به افزایش بیداری کمک کند. بنابراین، مصرف آن نزدیک زمان خواب ممکن است باعث بیخوابی شود.
دوز مصرف DMHA
با توجه به اینکه هنوز مطالعات بالینی انسانی درباره DMHA انجام نشده است، دستورالعمل رسمی و تأییدشدهای برای میزان مصرف این ماده وجود ندارد. اطلاعات موجود عمدتاً بر توصیههای افرادی استوار است که برای مدت طولانی از این مکمل استفاده کردهاند و اثربخشی آن را براساس تجربه شخصی خود گزارش کردهاند.
برای نوع طبیعی DMHA یعنی ۲-آمینو-۵-متیل هپتان نیز در برخی منابع مقدار ۷۵ میلیگرم ذکر شده است و ادعا شده که نوع طبیعی قدرت بیشتری دارد. با این حال، با توجه به نبود مطالعات انسانی معتبر، نمیتوان این مقدار یا ادعای قدرت بیشتر را به عنوان دوز ایمن یا مؤثر تأیید کرد.
اگر DMHA یا اکتودرین با هدف افزایش عملکرد ورزشی مصرف شود، پیشنهاد میشود که حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه پیش از تمرین مصرف شود تا ترکیبات فعال آن پیش از شروع تمرین جذب شوند.
از نظر ساختار شیمیایی، DMHA شباهتهایی با محرکهای شناخته شدهای مانند: افدرین، DMAA و AMP Citrate دارد. به همین دلیل، توصیه میشود: آن را در ساعات ابتدایی شب یا درست پیش از خواب مصرف نکنید؛ زیرا ممکن است باعث اختلال در شروع خواب شود.
حرف آخر
DMHA ترکیبی محرک است که در سالهای اخیر به ویژه در مکملهای پیشتمرین و چربیسوز مورد توجه قرار گرفته است. یکی از مهمترین اثرات مورد انتظار آن، افزایش انرژی و توانایی حفظ تمرکز در طول تمرین است.
براساس ادعاهای مطرحشده درباره این ماده، افراد غیرحرفهای نیز ممکن است از افزایش انگیزه و توجه ناشی از مصرف آن بهرهمند شوند. همچنین برخی منابع، DMHA را به عنوان ترکیبی با قابلیت کمک به کاهش وزن معرفی کردهاند.
با این حال، باید میان ادعاهای مربوط به اثربخشی و شواهد علمی موجود تفاوت قائل شد. DMHA هنوز از نظر اثرات و ایمنی در انسان به اندازه کافی مطالعه نشده و بسیاری از ادعاهای مطرح شده درباره آن بر مطالعات حیوانی، شباهت ساختاری با سایر محرکها یا گزارشهای تجربی کاربران استوار هستند.
همچنین، اگرچه برخی عوارض احتمالی DMHA گزارش شدهاند، بسیاری از آنها هنوز در مطالعات بالینی انسانی به طور قطعی تأیید نشدهاند. این موضوع به هیچ وجه به معنای بیخطر بودن DMHA نیست؛ بلکه نشان میدهد اطلاعات ما درباره ایمنی آن محدود است.
بنابراین، اگر فردی قصد استفاده از این ماده را داشته باشد، باید خطرات احتمالی آن را جدی بگیرد و به ویژه در صورت مصرف داروهای دیگر، داشتن بیماری زمینهای یا قرار گرفتن تحت آزمایشهای دوپینگ، پیش از مصرف با پزشک یا متخصص مربوط مشورت کند.













